Interpelacja nr 20135

Na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się do wiceprezesa Rady Ministrów - ministra obrony narodowej oraz ministra aktywów państwowych z interpelacją poselską w sprawie mechanizmu finansowania zakupów uzbrojenia w ramach unijnego instrumentu SAFE poprzez aneksowanie umów już zawartych i zmianę źródła ich finansowania z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych na środki tego instrumentu oraz skutków finansowych tego mechanizmu dla spółek polskiego przemysłu obronnego, w tym PCO SA.

Z końcem maja 2026 r. zakończył się pierwszy etap zawierania umów w ramach unijnego instrumentu pożyczkowego SAFE (Security Action for Europe) w trybie tzw. single procurement. Jak podała sama Agencja Uzbrojenia, w tym trybie zakontraktowano 38 nowych umów oraz aneksowano 12 wcześniej zawartych kontraktów, na łączną kwotę ok. 118-120 mld zł. Polska jako pierwsza z 19 państw uczestniczących w programie podpisała z Komisją Europejską umowę pożyczkową SAFE na 43,7 mld euro, a pierwsza zaliczka w wysokości 6,5 mld euro (ok. 27,8 mld zł) trafiła na rachunek Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Wśród 12 umów aneksowanych w ramach SAFE znalazła się umowa z Fabryką Broni „Łucznik” - Radom z dnia 19 grudnia 2024 r., o wartości ok. 1 mld 100 mln zł, obejmująca dostawę karabinków MSBS Grot, granatników podwieszanych i pistoletów VIS. Wydział prasowy Ministerstwa Obrony Narodowej, pytany przez PAP, oficjalnie wyjaśnił mechanizm takiego aneksowania: „Aneks dotyczy wyłącznie zmiany sposobu finansowania kontraktu: zamiast środków budżetowych będą to środki finansowe w ramach mechanizmu SAFE. Sama wartość kontraktu nie uległa zwiększeniu. Aneks nie powoduje również zwiększenia wolumenu dostaw i nie zmienia okresu realizacji kontraktu”. Analogiczny mechanizm, to jest zmiana wyłącznie źródła finansowania, bez zwiększenia wartości, wolumenu ani terminu realizacji, zastosowano wobec pozostałych 11 aneksowanych kontraktów, obejmujących m.in. umowy z Hutą Stalowa Wola, Rosomakiem, PGZ-Amunicja i Jelczem.

Po przeprowadzonych 8 czerwca 2026 r. kontrolach poselskich w Fabryce Broni „Łucznik”, Hucie Stalowa Wola oraz Wojskowych Zakładach Lotniczych w Bydgoszczy, posłowie klubu Prawo i Sprawiedliwość ocenili mechanizm aneksowania krytycznie. Poseł Rafał Weber stwierdził, że Huta Stalowa Wola otrzymała kontrakty o „kilkukrotnie niższej łącznej wartości” niż miała otrzymać, a część zawartych umów ma „charakter refinansowania”. Według posła Bartosza Kownackiego Wojskowe Zakłady Lotnicze w Bydgoszczy nie otrzymały z programu SAFE „ani złotówki”, a zakładowi grozi utrata płynności finansowej. Poseł Radosław Fogiel podsumował: „Mamy do czynienia z kreatywną księgowością, gdzieniegdzie z przesuwaniem środków po to, żeby załatać dziurę budżetową. To nie są dodatkowe środki na armię, jeżeli zastępują finansowanie, które już istniało”. Zbieżną ocenę wyraził w rozmowie z portalem OKO.press poseł Andrzej Śliwka, wskazując, że wbrew narracji rządowej „SAFE to nie są środki dodatkowe, a jedynie przesunięcie środków”, oraz że strona rządowa nie zgodziła się na powołanie komitetu sterującego ani na składanie co pół roku sprawozdań z wydatkowania środków SAFE na niejawnym posiedzeniu Komisji Obrony Narodowej.

Powyższe wątpliwości potwierdza również sprawozdanie Banku Gospodarstwa Krajowego z realizacji planu finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych według stanu na dzień 30 czerwca 2026 r. Wynika z niego, że mimo wpływu do FWSZ zaliczki z SAFE w wysokości 27,8 mld zł, w pierwszym półroczu 2026 r. faktycznie wydatkowano ze środków SAFE zaledwie 157,7 mln zł, a łączne wykonanie wydatków FWSZ w tym okresie wyniosło jedynie 14,5 proc. planu rocznego (11,1 mld zł z planowanych 77,2 mld zł). Komentatorzy zwracali uwagę, że przy takim tempie rozdysponowanie samej pierwszej transzy SAFE zajęłoby wiele lat.

Do mojego biura poselskiego dotarła ponadto informacja, dotychczas niepotwierdzona publicznie, według której w wyniku aneksowania jednej z umów łączących PCO SA z Agencją Uzbrojenia w ramach programu SAFE, polegającego na zmianie źródła finansowania z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych na środki tego programu, spółka utraciła kwotę rzędu 20 mln zł należną jej na podstawie warunków obowiązujących przed aneksowaniem.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

1. Czy w związku z aneksowaniem, w ramach programu SAFE, jakiejkolwiek umowy zawartej między Agencją Uzbrojenia a PCO SA, polegającym na zmianie źródła finansowania kontraktu z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych na środki pochodzące z tego programu, doszło do zmniejszenia wartości tego kontraktu, wolumenu dostaw lub innych warunków finansowych na niekorzyść PCO SA w stosunku do warunków obowiązujących przed zawarciem aneksu? Wnoszę o udzielenie jednoznacznej odpowiedzi twierdzącej albo przeczącej. W przypadku odpowiedzi przeczącej wnoszę o wyraźne zaprzeczenie, że w wyniku takiego aneksowania PCO SA utraciła kwotę rzędu 20 mln zł należną jej na podstawie warunków kontraktowych obowiązujących przed aneksowaniem, wraz ze wskazaniem rzeczywistych ustaleń ministerstwa w tym zakresie.

2. Proszę o wskazanie dokładnej wartości kontraktu z Fabryką Broni „Łucznik” - Radom przed aneksowaniem w ramach SAFE oraz dokładnej wartości po aneksowaniu, a także o jednoznaczne, twierdzące albo przeczące potwierdzenie, czy wartość ta uległa zmniejszeniu względem umowy pierwotnej z 19 grudnia 2024 r.

3. Poseł Rafał Weber, po kontroli poselskiej w Hucie Stalowa Wola, publicznie stwierdził, że spółka ta otrzymała w ramach SAFE kontrakty o „kilkukrotnie niższej łącznej wartości” niż miała otrzymać. Wnoszę o jednoznaczną, twierdzącą albo przeczącą odpowiedź, czy zarzut ten jest prawdziwy, a jeżeli nie - o wskazanie rzeczywistej wartości kontraktów zawartych i aneksowanych z Hutą Stalowa Wola przed i po aneksowaniu.

4. Poseł Bartosz Kownacki stwierdził, że Wojskowe Zakłady Lotnicze w Bydgoszczy nie otrzymały z programu SAFE „ani złotówki”, a zakładowi grozi utrata płynności finansowej. Wnoszę o jednoznaczną, twierdzącą albo przeczącą odpowiedź, czy zarzut ten jest prawdziwy, a jeżeli nie - o wskazanie rzeczywistej sytuacji finansowej tego podmiotu oraz wartości otrzymanego lub planowanego dofinansowania w ramach SAFE.

5. Ministerstwo Obrony Narodowej informowało dotychczas publicznie, za pośrednictwem wydziału prasowego, w odpowiedzi na pytania PAP, że w wyniku aneksowania w ramach programu SAFE wartość poszczególnych kontraktów „nie uległa zwiększeniu”, a wolumen dostaw i termin realizacji nie uległy zmianie. Wobec powyższego, w odniesieniu do każdej z 12 umów aneksowanych przez Agencję Uzbrojenia w ramach programu SAFE do dnia złożenia niniejszej interpelacji, proszę o wskazanie, dla każdej umowy oddzielnie:

1) nazwy wykonawcy oraz przedmiotu umowy,

2) daty zawarcia umowy pierwotnej oraz daty aneksu,

3) wartości umowy przed aneksowaniem oraz po aneksowaniu,

4) wolumenu dostaw przed i po,

5) terminu realizacji przed i po,

a w szczególności o jednoznaczne, twierdzące albo przeczące wskazanie, czy w odniesieniu do którejkolwiek z tych dwunastu umów którakolwiek z wymienionych wielkości uległa zmniejszeniu względem stanu sprzed aneksowania. Do udzielenia odpowiedzi wystarczające jest podanie samych wielkości liczbowych, bez konieczności ujawniania treści aneksów objętych klauzulą niejawności.

6. Czy prawdziwe jest stwierdzenie posła Andrzeja Śliwki, że strona rządowa nie zgodziła się na powołanie komitetu sterującego dla programu SAFE ani na składanie co pół roku sprawozdań z wydatkowania przyznanych środków na niejawnym posiedzeniu Komisji Obrony Narodowej, a jeżeli tak, jakie są przyczyny tej decyzji i w jaki inny sposób Sejm ma sprawować kontrolę nad wydatkowaniem kwoty 43,7 mld euro?

7. Z jakich przyczyn, mimo wpływu do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych zaliczki z SAFE w wysokości 27,8 mld zł, w pierwszym półroczu 2026 r. faktycznie wydatkowano z tych środków jedynie 157,7 mln zł, oraz w jakim horyzoncie czasowym Ministerstwo Obrony Narodowej przewiduje realne wykorzystanie pozostałej części tej zaliczki?

Wnoszę o udzielenie na każde z powyższych pytań jednoznacznej odpowiedzi twierdzącej albo przeczącej, z podaniem konkretnych wartości liczbowych. Odpowiedź o charakterze ogólnym, nieodnosząca się wprost do każdej z zadanych kwestii, traktowana będzie jako odmowa udzielenia odpowiedzi.

Jednocześnie, na podstawie art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, wnoszę o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie 21 dni.

Z poważaniem

Michał Jach

Poseł na Sejm RP